Zakładam jednoosobową firmę. Jakie składki ZUS zapłacę w pierwszym roku?
Odpowiedź
Przez pierwsze 6 miesięcy zwykle płacisz tylko składkę zdrowotną13. Od 7. miesiąca dochodzą obniżone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy co najmniej 30% minimalnego wynagrodzenia2.
Dlaczego
Przez 6 miesięcy od rozpoczęcia działalności nie podlegasz obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. To tak zwana ulga na start. Przysługuje, gdy zakładasz firmę po raz pierwszy albo po co najmniej 60 miesiącach przerwy i nie pracujesz w niej dla byłego pracodawcy w zakresie dawnej pracy1. Składkę zdrowotną płacisz także w tym okresie3. Wynosi ona 9% podstawy4, a przy skali podatkowej podstawą jest dochód z działalności3. Przez pierwsze 24 miesiące kalendarzowe podstawą składek emerytalnych i rentowych jest zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia. To tak zwany preferencyjny ZUS2. Ma te same wyłączenia co ulga na start5. Po tym okresie najniższą podstawą jest 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia6. Ubezpieczenie chorobowe jest dla przedsiębiorcy dobrowolne, a wypadkowe płacisz razem z emerytalnym i rentowym7. Przy podatku liniowym składka zdrowotna to 4,9% dochodu, ale nie mniej niż 9% minimalnego wynagrodzenia8. Na ryczałcie podstawą jest 60%, 100% albo 180% przeciętnego wynagrodzenia, zależnie od przychodów: do 60 000 zł, do 300 000 zł albo więcej9.
Co zrobić
- We wniosku do CEIDG zaznacz ulgę na start i zgłoś się tylko do ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZZA w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności110.
- Po 6 miesiącach, w ciągu 7 dni, zgłoś się do ubezpieczeń społecznych na formularzu ZUS ZUA z kodem dla preferencyjnych składek210.
- Składki opłacaj co miesiąc do 20. dnia następnego miesiąca10.
- Wybierz formę opodatkowania przed pierwszym przychodem, bo od niej zależy wysokość składki zdrowotnej389.
Na co uważać
- Z ulgi na start ani z preferencyjnych składek nie skorzystasz, jeśli w ostatnich 60 miesiącach była prowadzona przez Ciebie działalność albo świadczysz usługi dla byłego pracodawcy w zakresie dawnej pracy15.
- Bez ubezpieczenia chorobowego nie dostaniesz zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego z ZUS7.
- Jeśli pierwszy rok firmy obejmuje przełom lat, od stycznia kwoty składek zmienią się razem z nowym minimalnym wynagrodzeniem2.
- Jeśli jednocześnie pracujesz na etacie co najmniej za minimalne wynagrodzenie, zasady składek społecznych z firmy mogą być inne.
Stan prawny na dzień 23.10.2026. Prawo przedsiębiorców, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1480; ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199; ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461. Odpowiedź opisuje typową sytuację. Gdy w Twojej sprawie są inne daty, kwoty albo zapisy umowy, wynik może być inny.
Odpowiedź przygotował system SI. Sprawdź źródła, a w ważnej sprawie potwierdź u specjalisty.
Źródła
Przepisy, wyroki i interpretacje, na których opiera się odpowiedź. Numer przy zdaniu prowadzi do źródła.
-
Źródło 1: Prawo przedsiębiorców, art. 18 ust. 1
„Przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy (…), nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej.”
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1480 · przepisOtwórz źródło (nowa karta)
-
Źródło 2: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 18a ust. 1
„Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30 % kwoty minimalnego wynagrodzenia.”
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2026 poz. 199 · przepisOtwórz źródło (nowa karta)
-
Źródło 3: Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 81 ust. 2
„Roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy (…) o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 18 ust. 1 ustawy (…) Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy (…) o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętymi przychodami (…) a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów (…).”
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1461 · przepisOtwórz źródło (nowa karta)
-
Źródło 4: Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 79 ust. 1
„Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9 % podstawy wymiaru składki, z zastrzeżeniem art. 79a, art. 80, art. 82 i art. 242.”
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1461 · przepisOtwórz źródło (nowa karta)
-
Źródło 5: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 18a ust. 2
„Przepisy ust. 1 nie mają zastosowania do osób, które: 1) prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność; 2) wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy (…).”
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2026 poz. 199 · przepisOtwórz źródło (nowa karta)
-
Źródło 6: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 18 ust. 8
„Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (…) na dany rok kalendarzowy.”
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2026 poz. 199 · przepisOtwórz źródło (nowa karta)
-
Źródło 7: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 11 ust. 2 i art. 12 ust. 1
„Art. 11 ust. 2. Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-5a, 7b, 8 i 10. Art. 12 ust. 1. Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.”
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2026 poz. 199 · przepisOtwórz źródło (nowa karta)
-
Źródło 8: Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 79a ust. 1
„Składka na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą (…) opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 30c ustawy (…) o podatku dochodowym od osób fizycznych wynosi 4,9 % podstawy wymiaru składki, jednak nie mniej niż kwota odpowiadająca 9 %: 1) minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego (…).”
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1461 · przepisOtwórz źródło (nowa karta)
-
Źródło 9: Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 81 ust. 2f
„Za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniu ubezpieczony, o którym mowa w ust. 2e, wpłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne od miesięcznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, którą stanowi: 1) kwota odpowiadająca 60 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego (…); 2) kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego (…), jeżeli przychody z działalności gospodarczej (…), osiągnięte od początku roku kalendarzowego, przekroczyły kwotę 60 000 zł i nie przekroczyły kwoty 300 000 zł; 3) kwota odpowiadająca 180 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (…), jeżeli przychody (…) przekroczyły kwotę 300 000 zł.”
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1461 · przepisOtwórz źródło (nowa karta)
-
Źródło 10: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 36 ust. 4 i art. 47 ust. 1 pkt 4
„Art. 36 ust. 4. Zgłoszeń, o których mowa w ust. 2 i 3, dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia (…). Art. 47 ust. 1. Płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc (…) nie później niż: (…) 4) do 20 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników składek.”
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2026 poz. 199 · przepisOtwórz źródło (nowa karta)